Pierwsza katedra historii sztuki powstała w 1813 na uniwersytecie w Getyndze ale początki piśmiennictwa zajmującego się sztuką sięgają starożytności (Historia naturalna Pliniusza Starszego). Bardzo ważna dla historii sztuki książka powstała w okresie Renesansu.
Są to Żywoty najsłynniejszych architektów, malarzy i rzeźbiarzy włoskich, od czasów Cimabuego do naszych czasów florenckiego malarza Giorgia Vasariego, wydane po raz pierwszy w 1550 r. we Florencji. Następną przełomową postacią był Johann Joachim Winckelmann, którego historia sztuki starożytnej (Geschichte der Kunst des Altertums, 1764 r.; wyd. polskie ze zmianami Stanisława Kostki Potockiego O sztuce u dawnych, czyli Winkelman polski 1815 r.) na długi czas wpłynęła na widzenie sztuki greckiej i rzymskiej, a także sztuki w ogóle.
Metodologia historii sztuki jest zbliżona do ogólnej metodologii historii; zadania dyscypliny pojmowano rozmaicie: podporządowywano wartościowanie jednemu ideałowi stylistycznemu (klasyczność i renesans), następnie dopuszczono pluralizm estetyczny i równouprawnienie stylów; w XX w. zaczęto szerzej uwzględniać kontekst społeczny i kulturowy, zintensyfikowano badania faktograficzne (inwentaryzacja zabytków i dzieł sztuki), objęto badaniami pomijane epoki i kierunki; polskie badania nad sztuką koncentrowały się na twórczości rodzimej (ośrodek krakowski do I woj. świat.), metodologii i sztuce europejskiej poświęcała uwagę szkoła lwowska, w okresie międzywojennym ośrodkami historii sztuki stały się też Poznań i Wilno; po 1945 czynny jest nadal ośrodek krakowski, reprezentowany m.in. przez A. Bochnaka, K. Estreichera, W. Molé, J. Szablowskiego, T. Dobrowolskiego, H. Blum; w Warszawie po Z. Batowskim historią sztuki zajęli się z osiągnięciami M. Walicki, J. Białostocki, S. Lorentz, P. Biegański; w badaniach nad teorią sztuki i estetyki oraz dziejami związanych z tym pojęć i terminów wielce zasłużył się Wł. Tatarkiewicz.