W okresie rewolucji francuskiej 1789 roku, którą zrodził cały społeczny i kulturalny rozwój kraju, w którym to procesie i sztuka brała udział, artyści pragną odnaleźć -ideał piękna”, nie dysponują jednak środkami, które by im pozwoliły ów ideał urzeczywistnić. W sztuce przełom nie mógł dokonać się tak szybko, jak w życiu społecznym i politycznym. Rząd rewolucyjny poświęcał jednak sprawom sztuki wi ele uwagi i objął patronat nad życiem artystycznym. W okresie tym zaczętozakładać we Francji muzea, a państwo otaczało opieką wybitnych twórców. Przywódcy artystycznego życia w rewolucyjnej Francji usiłowali ująć je w prawidła klasycznej doktryny. Starożytność przekonywała ich surowością ducha republiki rzymskiej i poglądem, iz jednostka służyć powinna państwu. Mówcy z okresu rewolucji francuskiej studiowali z zapałem rzymską retorykę, zwłaszcza Cycerona.

Sztukę obowiązywała obecnie prostota, jasność i lakoniczność form oraz — koniecznie — obywatelski patos. Z okazji świąt rewolucyjnych organizowano w Paryżu masowe festyny ludowe i powoływano artystów do uczestnictwa w ich realizacji. W uroczystościach tych brali udział przedstawiciele wszystkich sfer społecznych. Mera stawiano obok drwala, sędziego obok tkacza, afrykańskiego Murzyna obok Europejczyka, w białych kolebkach niesiono dzieci z domów podrzutków („Oto pierwsi posługujecie się prawami obywatelskimi, które prawomocnie zostały wam oddane” — zwraca się do nich autor opisu takiej procesji). Uroczystości wzorowano na rzymskich triumfach, plan układu pochodu musiał być zatwierdzony przez Konwent. Zazwyczaj wczesnym rankiem początek święta obwieszczała orkiestra wojskowa, domy ozdabiano trójkolorowymi sztandarami, masę ludzi niosło kwiaty, tłumy wylęgały na ulice. W ludowym parku odbywała się ceremonia palenia na stosie różnych występków i wad: bezbożnictwa, pychy, egoizmu, niezgody i obłudy, nad którymi zwycięstwo odnosiła mądrość o spokojnym i jasnym czole. Rozlegały się śpiewy, łomot bębnów, strzały armatnie.

„Matki podnosiły w ramionach maleńkie dzieci — czytamy — dziewczęta wyrzucały w powietrze kwiaty, a starcy kładli im ręce na głowach, błogosławiąc w imieniu ojczyzny.”

Festyny ludowe i widowiska teatralne miały służyć umocnieniu nowego ustroju. W karykaturze politycznej widziano narzędzie walki z wrogami rewolucji. Nowe idee pojawiły się także w architekturze, malarstwie i rzeźbie. W okresie rewolucji nie powstały jednak żadne ważniejsze budowle.

Najwybitniejsze prace Claude-Nicolas Ledoux (1736—1806) pochodzą z lat przedi porewolucyjnych, lecz tak charakterystyczne dla jego twórczości dążenie do odnowy architektury odpowiadało ideom, które przyniósł rok 1789. Artysta zamierzał zbudować całe miasto. Projekt gotów był juz w 1774 roku, lecz dopiero w roku 1804 został opublikowany. Ledoux był przekonany o konieczności wprowadzenia nowych form wypowiedzi do architektury. Ledoux zaplanował swoje miasto w rejonie salin państwowych we Franche-Comte; nazywać się miało Chaux, a zaprojektowane zostało w formie ogromnego Claude-Nicolas Ledoux, Dom urzędnika, projekt do zabudowy miasta, ok. 1773 kręgu z ulicami rozbiegającymi się promieniście. W centrum miał się znajdować dom dyrektora w otoczeniu budynków produkcyjnych. Wszystkie budowle publiczne otrzymałyby kształt zgodny z przeznaczeniem: kościół — kopułę i cztery portyki, dom maklera — kształt cylindryczny, a dom dyrektora słonych źródeł — formę walca lezącego, z którego wypływałaby woda; inny jeszcze budynek, w kształcie ogromnej kuli, przeznaczony był na cmentarz. Schemat okrągłego planu z głównym centrum i promienistymi ulicami decydował o rozmieszczeniu wszystkich budynków. Każdy z nich miał zaznaczoną oś środkową i tworzył samodzielną bryłę, nie będąc w żaden sposób powiązanym z budynkami sąsiednimi. Paryski plac Ludwika XV tak jest ukształtowany, ze ogarnia się go spojrzeniem, natomiast regularne rozplanowanie Chaux dostrzegalne jest dopiero przy spojrzeniu z góry. Gabriel uwzględnił w swoim placu główne kierunki ruchu ulicznego, Ledoux w swoim planie o te sprawy niemal się nie troszczy, jego konstrukcja jest więc raczej abstrakcyjna. W tym właśnie przejawia się utopijny sposób myślenia epoki Oświecenia. W poszczególnych budynkach Ledoux uderza wielka śmiałość nowatora. Był to pierwszy od czasów renesansu architekt, który odrzucił tradycyjny, klasyczny porządek kolumnowy.

Natomiast pod tym względem wyprzedzili go osiemnastowieczni teoretycy, bowiem juz Laugier, powołując się na naturę, podawał w wątpliwość autorytet Witruwiusza. Lodoli zaś twierdził, ze budynek • powinien zewnętrzną formą wyrażać w pierwszym rzędzie swoje przeznaczenie. Później, juz w okresie rewolucji, za tezą tą opowiedziała się cała grupa architektów. W konstrukcji wychodził Ledoux zazwyczaj od krystalicznie czytelnej formy sześcianu, walca, kuli lub ostrosłupa, starając się zachować ich czystą, abstrakcyjną, geometryczną regularność. W niektórych wypadkach dopuszczał kolumny, które jednak nikły w masywie całego budynku. Harmonijne wzajemne ustosunkowanie poszczególnych partii wcale go nie interesowało: często malutki belweder ustawiał na ogromnym i ciężkim postumencie. Niekiedy tez wąskie jak szpary okna ginęły na rozległej i gładkiej powierzchni ściany. Idee nowej architektury lansowane przez Ledoux i jego współczesnych utrwalone zostały jedynie w projektach. W budowlach realizowanych musiał stosować tradycyjne motywy architektoniczne. Wzniesiony przez Ledoux odwach w La Villette w Paryżu składa się z ogromnej rotundy, która niemal przytłacza niską podbudowę z portykiem. Takiego napięcia w relacjach pomiędzy poszczególnymi częściami nie ma nawet w rzymskim Panteonie. Ledoux nie uznawał tez miękkiego modelowania ani powściągliwej równowagi form klasycyzmu angielskiego. Kolumny portyku i okien, wstawione przed ciemnym tłem, zatracają wskutek tego plastyczność i podporządkowują się geometrycznie regularnej płaszczyźnie ściany. Architektura Ledoux jest imponująco potężna, różniąc się tym zasadniczo od dzieł Soufflota, który, jako wyznawca idei greckiej, nie przeciążał budynków. Ledoux nie osiągnął takiej doskonałości i zwartości form, jaką odznaczają się Prace Gabriela. Lecz wyrazem architektonicznym, a zwłaszcza śmiałością koncepcji surowych w swej prostocie projektów dotrzymywał kroku epoce rewolucji. Jego nowatorstwo wielu odstraszało, lecz pośrednio czy bezpośrednio wpłynął na rozwój całej architektury XIX wieku. Potomni jednak dość jednostronnie rozumieli jego spuściznę i bynajmniej nie wykorzystali jej całkowicie.