Petit Trianon

Najlepszym dziełem Gabriela jest Petit Trianon w Wersalu. Pałacyk ten wzniesiono jako wiejską rezydencję, w miniaturowych rozmiarach, zgodnie z ówczesnym upodobaniem. Od strony podjazdu posiadał on mimo wszystko otoczony żelaznym ogrodzeniem dziedziniec honorowy, z niskich przybudówek tworzą się niemal boczne skrzydła i z tego miejsca budowla ma wygląd najbardziej reprezentacyjny. Pozostałe elewacje wydają się wariacjami na ten sam temat: różnice są tu trudno dostrzegalne, ponieważ naraz można ogarnąć wzrokiem tylko jedną stronę pałacu. Szczególnie urocza jest fasada od strony parku: zestawiona z dwóch kwadratów ma kształt ściśle geometryczny. Okna nie są samodzielnym akcentem, ponieważ ich obramienia, połączone jedną prostą, zacierają się w ogólnej siatce linii. Nawet najdrobniejsze szczegóły podporządkowane są głównym podziałom, na tym tez polega właśnie zasadnicza różnica pomiędzy Petit Trianon a budowlami włoskimi o swobodnie rozwijającym się układzie brył. Płaszczyznę ożywia jednak miękka krągłość kolumn, gzymsy i schody. Regularna konstrukcja fasady Trianon stanowi odpowiednik rozciągającego się przed nią francuskiego parku o przystrzyżonych drzewach i kolistym zwierciadle basenu, w którym odbija się pałacyk. Petit Trianon w surowości swych elewacji zachował jeszcze coś z „wielkiego stylu” XVII wieku, lecz równocześnie przynależy juz także do odrodzonego klasycyzmu, który w latach sześćdziesiątych zapanował w całej Europie, a zwłaszcza we Francji.

Konkurs na projekt placu Ludwika XV

W połowie XVIII wieku rozpisano konkurs na projekt ukształtowania placu Ludwika XV (Place de la Concorde) w Paryżu. We współzawodnictwie tym wzięli udział najlepsi architekci Francji. Większość nadesłanych prac proponowała rozwiązanie w formie okrągłego placu z pomnikiem pośrodku i promieniście wybiegającymi od niego ulicami. Sam plac miał stanowić niejako preludium do masywu bryły pałacu: stąd symetria i orientacja w jednym tylko kierunku.

Projekt Gabriela także sytuuje w centrum konny posąg Ludwika XV, lecz ze wszystkich stron otacza plac szerokimi odcinkami fos. Nie zamyka tez placu całkowicie, ale łączy go z sąsiednimi kwartałami. Cztery boki placu nie są ukształtowane jednakowo. Domniemana strona główna styka się z parkiem Tuileries, zdobią ją dwa posągi alegoryczne. Po stronie przeciwnej biegnie aleja Champs Elysees. Z jednego, węższego boku opływa plac Sekwana, za którą później wybudowano Palais Bourbon, po drugiej stronie, przylegającej do głównej arterii miasta — rue Royale, wzniósł Gabriel dwa flankujące gmachy z otwartymi kolumnadami.

Perspektywę ulicy miała w głębi zamykać fasada Sainte-Madeleine. Oba zaprojektowane przez Gabriela pałace zdawały się wiązać z sobą,odciągając spojrzenie patrzącego od głównej strony. Były one ściśle symetrycznie rozmieszczone po lewej i prawej stronie ulicy i w przeciwieństwie do zwykłych fasad o zaznaczonej osi środkowej pozostawało pomiędzy nimi wolne przejście. Kolumnady ich były lżejsze niz przy wschodniej fasadzie Luwru, na której Gabriel się wzorował. Cały ów układ był poważny, surowy i wzniosły, lecz nie tak uroczysty ani wspaniały jak w przypadkach realizacji wcześniejszych. W projekcie Gabriela nie ma właściwie żadnej dominanty, jest za to wiele swobodnej przestrzeni, a sam plac, otwarty ze wszystkich niemal stron, robi wrażenie skrzyżowania i ściślej się wiąże z architektoniczną całością niz z pałacem królewskim, do którego miał prowadzić.

W tym właśnie znalazły wyraz nowe poglądy Oświecenia.