Rozwój sztuki francuskiej w okresie romantyzmu
Rozwój sztuki francuskiej w okresie romantyzmu przebiegał w warunkach społeczeństwa kapitalistycznego. Gildie i cechy zniesiono juz od dawna — ani państwo, ani prywatni mecenasi nie byli w stanie w pełni nad nimi czuwać. Sztuka uzyskała więc wolność, lecz była to wolność kapitalistycznej konkurencji. Wiemy, że w sztuce XVII wieku istniały najrozmaitsze kierunki: we Francji konkurowali ze sobą artyści tej miary, co Vouet i Poussin, we Włoszech — Caravaggio i Carracci, Bernini i Borromini. Lecz dopiero w XIX wieku zróżnicowanie poglądów artystycznych doprowadziło do zaciekłej walki różnych orientacji, do nieubłaganej wojny, prowadzonej za pomocą prasy, opinii publicznej, często nawet i skandalu; walka ta podzieliła artystyczny świat Francji na kilka obozów. Jeden kierunek reprezentowali klasycy pod przewodem lngres’a, czepiając się kurczowo zasad szkoły Davida i obstając przy precyzyjnym klasycznym rysunku; co prawda sam Ingres w niektórych swoich portretach ulegał nastrojom romantycznym, a w Łaźni tureckiej zwrócił się ku egzotyce. Drugim z kolei kierunkiem był romantyzm, którego zwolennicy pod wodzą Delacroix bronili w malarstwie kolorytu, oskarżali swych przeciwników o chłód i sztuczność, choć sami, w poszukiwaniu wielkiego stylu, często popadali w teatralność i upodobniali się przez to do klasyków. Wielu współczesnych sądziło, iż sprzeczności obu tych szkół nigdy nie dadzą się ze sobą pogodzić. I doprawdy, jedynie geniuszom tej miary co Goethe i Puszkin udało się w swoich dziełach łączyć pierwiastki klasyczne z romantycznymi. Obok obydwu wymienionych kierunków istniało też wielu artystów, którzy nie przyłączając się do żadnego z tych ugrupowań, starali się przede wszystkim zadowolić najszersze gusty i uzyskać rozgłos. Nie znanego dzisiaj nikomu, przeciętnego malarza Jean Alaux protegował Ludwik Filip; Horace Vernet, koniunkturalny twórca efektownych, choć bezdusznych scen batalistycznych, otrzymywał dobrze płatne zamówienia, między innymi brał udział w ozdabianiu galerii w Wersalu. Ary Scheffer, sentymentalny narrator, lecz malarz nadzwyczaj oschły, umiał się jednak przypodobać publiczności odwiedzającej paryskie Salony. Wielkie sukcesy odnosił Paul Delaroche: wielu krytyków uważało go za prawdziwego artystę. Malował obrazy historyczne, jak Delacroix, umiał zaś być tak zajmujący i wzruszający, jak żyjący w tym samym czasie dramaturg Scribe. Obrazy Delaroche’a: Synowie Edwarda IV (ok. 1830) i Zabójstwo księcia de Guise (1835), wzbudziły powszechny podziw historyczną ścisłością, jak i sposobem malowania — zręcznym, choć pozbawionym wyrazu. W obrazach jego nie ma wprawdzie ani fantazji, ani prawdziwej poezji, lecz zdobył sobie poklask i uznanie, jakie nadzwyczaj rzadko w dziejach sztuki osiągali artyści tak mało zaangażowani. Trzeba uzmysłowić sobie tę sytuację, aby docenić odwagę Delacroix i lngres’a, którzy wysoko wówczas trzymali sztandar sztuki prawdziwej.
- Francisco Goya, Cud św. Antoniego, fragment plafonu
- Francisco Goya,Habit robi mnicha,rycina nr 52 z cyklu „Caprichos”
- Francisco Goya,Non plus, Tampoco,rycina nr 36 z cyklu „Desastres de la guerra”
- Francisco Goya,Markiza de Solana
- Caspar David Friedrich, Pejzaż górski
- Karl Friedrich Schinkel, Kaplica, Pietrodworec (Peterhof)
- John Constable, Zatoka Weymouth
- John Constable, Katedra w Salisbury
- Eugene Delacroix, Masakra na Chios
- Theodore Gericault, Oficer szaserów, studium do obrazu
- Eugene Delacroix, Lezący Arab, rysunek
- Eugene Delacroix, Paganini
- Pierre-Jean-David d’Angers, Medal z Filipem Buonarroti
- Francois Rude, Marsylianka, płaskorzeźba na Łuku Triumfalnym
- Camille Corot, Wenecja
- Camille Corot, Wóz z sianem 65. Camille Corot, Przerwana lektura
- Honore Daumier, Ulica Transnonain, dnia 15 kwietnia, litografia
- Piotr Michałowski, Dwa zaprzęgi konne
- Honore Daumier, Emigranci
- Honore Daumier, Wspomnienia, litografia
- Honore Daumier, „Biedna Francja! Pień zdruzgotany, lecz korzeń jeszcze dobry”, litografia
- Honore Daumier, Rzeźnik
- Honore Daumier, Don Kichot
- Pawet Fiedotow, „Encore, jeszcze raz, encore”
- Aleksander Iwanów, Wyznawcy Chrystusa, akwarela
- Aleksander Iwanów, Zatoka Neapolitańska