Do rozwoju sztuki
Do rozwoju sztuki w Europie wiek XVIII przyczynił się w mniejszym stopniu niz
renesans lub wiek XVII. Następne pokolenia, namiętnie poszukujące nowych
dróg, dostrzegały w sztuce omawianego stulecia jedynie oznaki dekadencji 
Co prawda, Goethe w sędziwym wieku z zachwytem wspominał okolicznościowe
wiersze Woltera, na Woltera powoływał się Puszkin, gdy dawał wyraz swojej
sympatii do rokoka. Nie zmienia to faktu, ze wielu artystom osiemnastowiecznym
brakowało świeżej i szczerej witalności epoki poprzedniej. W wielu przypadkach
pozostawali niemal obojętni na przyrodę, nie poruszały ich także tragiczne sprzeczności
życia, rozpraszali uczucie w wyrozumowanej abstrakcji, a brak wyobraźni
usiłowali zastąpić igraszkami dowcipu. Bronili się przed Dantem jak przed barbarzyńcą,
nie pojmowali wzniosłego i czystego piękna Rafaela ani namiętnej sztuki